BXLBRUSSELSBUBBLE

Jul 08

RIP Annik Honoré

RIP Annik Honoré

Jul 04

Looking back at Batucada

May 2014. Marcelo Evelin creates ‘Batucada’ for the Kunstenfestivaldesarts, in the heart of Brussels, the capital of Europe struggling with an economic crisis.

The performances take place exactly in the week of European elections. Anti-European parties will win143 seats out of 751 parliamentary seats in total, some of these parties are outspokenly racist.

A few weeks later FIFA will broadcast commercial world cup images from Brasil around the world. Mainstream-media are hardly reporting about the social protest in the streets of the big cities and even less about the violent repression against these protests.

image

Marcelo Evelin brings his dream team for ‘Batucada’ together in this context. A motley crew of performers, dancers, musicians and other creative people of different ages and from about 30 countries.

Latin-America, Europe, Africa and Asia are represented. The macro-economic constitution of the world is physically present in the bodies and personalities of the performers. The world in a condensed, miniature format. Each participant brings his background, prejudices and ideals. This results in an unexpectedly intense roller-coaster ride of interpersonal confrontations, conflicts and meeting minds.

Those confrontations, discussions and conflicts are not only part of the anecdotes around this project. Once in a while they touch the core of what ‘Batucada’ is about. The creation of a new way of collaborating and living together.

During the rehearsals simple tasks are often repeated: follow another person, get into the other person, adapt to the other persons movements and rhythms. Leadership is not accepted within the group. Everybody is free to do and act how she or he feels. Everybody is invited to strip off all clothes and attitudes, to put on the same mask in search of equality.

image

Tasks and improvisations are the foundations for a collective set of movements and references, for the construction of a group or community.

A set of typically Brazilian references is added when the group enters the old, abandonned movietheater Marivaux. The mask, CATIRINA, refers to the myth of Bumba-meu-boi and it traditionally plays with the gender issues of male and female. In addition the batucada, also the concepts of samba and arrastão are introduced.

Arrastão is a phenomenon from the beaches of Rio. Groups of poor people rob the beach population from all their most expensive accessories in a fast collective wave resulting in confusion and agression on the beach.

image

Confusion and aggression are experiences some people of the public relate to ‘Batucada’. Even though the performers have worked hard during rehearsals to drop aggression and try to influence people to move or go with the flow just by a concentrated physical presence.

Confusion, the feeling of being aggressed and missing out on something are intimate, personal experiences and emotions. Each person has his or her personal experience. The volume of the performance space, the number of performers and spectator add to the sense of loss of control and direction. The mass and being soaked up by the masses are basic ingredients of the ‘Batucada’-experience in Brussels.

What does this ‘Batucada’ mean as a happening or performance in the end?

A hand out from Kunstenfestivaldesarts refers to Belgian painters Pieter Breughel the elder and Hieronymus Bosch. It is striking that people turn to painters to describe Marcelo Evelin’s work, so let’s add to this comparing Marcelo Evelin to another Belgian painter.

In front of some paintings by James Ensor in the ‘Fin de Siècle museum’ in Brussels, a revelation struck me.

While exploring the way the Getty Center in Los Angeles promotes their current Ensor-exhibition , The Scandalous Art of James Ensor, June 10 – September 7, 2014, the resemblances become really strong.

What they write about Ensor could work as a reflection on Marcelo Evelin’s ‘Batucada’ too:

“He was irrepressibly inventive, probing the fantastic, bizarre, grotesque, caricatural, and satirical in a subversive, take-no-prisoners kind of way. Ensor took on all manner of social, cultural, and political hierarchies, ideologies,and pieties, not just with withering sarcasm and irony, but also with a kind of joyful ebullience that shares in the topsy-turvy spirit of Carnival.

His art invites us to escape, if only imaginatively, from the status quo.”

Could ‘Batucada’ be seen as an update of Ensor’s painting ‘Christ’s Entry into Brussels in 1889 ‘? The brash young artist James Ensor painted Christ’s Entry into Brussels in 1889 during a period of extraordinary artistic and political foment in his native Belgium. Huge in scale, complex in design and execution, and brimming with social commentary, the startling canvas presents a scene filled with clowns, masked figures, and—barely visible amid the swirling crowds—the tiny figure of Christ on a donkey entering the city of Brussels.

image

Batucada' offers similar collapsing perspectives and multiple viewpoints. A mob, threatening to trample the viewer. A swirling parade, but here the leadershipfigure is completely missing. Only at the end the parade is succesful to break out from the old, abandonned cinema into a backstreet of Brussels. Nobody holds pamflets, flags nor slogans. We can see lots of people, some wear masks, some people are not masked.

Performers from Latin-America, Europe, Africa and Asia manifest with their movements, rythms, pots, sticks and their interaction with the audience how people in Brussels, Europe and worldwide relate to each other.

It invites us to escape, if only imaginatively, from the status quo.

Jul 03

Terugblik op ‘Batucada’

Het is mei 2014. Marcelo Evelin maakt voor het Kunstenfestivaldesarts in hartje Brussel, de hoofdstad van een Europa in crisis, de creatie ‘Batucada’.

De voorstellingen spelen tijdens de week van de Europese verkiezingen.

Van de 751 Europese zetels in het Europees parlement gaan zo’n 143 zetels naar anti-Europese partijen. Extreem-rechtse partijen boeken forse winst, sommige partijen zijn onverbloemd racistisch. Enkele weken later gaan over de hele wereld de beelden rond van de FIFA Wereldbeker in Brazilië. De beelden van het sociaal protest en de harde repressie van dit protest worden minder door de mainstreammedia verspreid, maar wel druppelsgewijs via sociale netwerken.

image

Voor ‘Batucada’ verzamelde Marcelo Evelin een bont gezelschap rond zich van dansers, performers, muzikanten en creatievelingen van verschillende leeftijden uit ongeveer dertig landen.

Latijns-Amerika, Europa, Afrika en Azië zijn vertegenwoordigd. De macro-economische verhoudingen op onze wereld zijn fysiek aanwezig in de lichamen en persoonlijkheden van de performers. Het is de wereld in het klein. Elke deelnemer brengt zijn eigen achtergrond, vooroordelen en idealen mee. Dit zorgt tijdens het creatieproces voor een onverwacht intense reeks interpersoonlijke ontmoetingen, confrontaties en conflicten.

De confrontaties, discussies en conflicten behoren niet enkel tot de anekdotische context rond de voorstellingen, soms raken ze op een scherpe manier de uitdaging en essentie van ‘Batucada’. De creatie wil zoeken naar een nieuwe manier van samenwerken en samenleven.

Tijdens de repetities wordt regelmatig de opdracht gegeven een ander persoon te volgen, zich in de andere persoon in te leven, de bewegingen of ritmes van een andere persoon over te nemen. In de groep wordt geen leidersschap aanvaard. Iedereen heeft de vrijheid te doen wat zij of hij voelt. In dat streven naar gelijkheid wordt voor iedereen een masker en naaktheid geïntroduceerd.

image

Er wordt via opdrachten en improvisatie een groep gevormd en een gedeelde verzameling bewegingen en referenties.

Zeker wanneer de groep in de oude, vervallen cinemazaal Marivaux begint te repeteren worden een aantal expliciet Braziliaanse referenties toegevoegd.

image

image

Het masker, CATIRINA, verwijst naar de legende van Bumba-meu-boi en speelt met het concept genderidentiteit. Naast te verwachten batucada-ritmes worden ook de concepten samba én arrastão geintroduceerd.

De arrastão is een typisch fenomeen van de stranden van Rio, waar arme groepen soms in een snelle, golvende beweging samen de strandgangers van hun meest waardevolle accessoires beroven, met verwarring en agressie onder de strandgangers tot gevolg.

image

Die verwarring en agressie horen voor sommige toeschouwers ook bij de ervaring van ‘Batucada’. Tijdens de repetities werd er echter hard gewerkt om net niet aggressief te zijn. Er werd geoefend om door fysieke aanwezigheid de anderen te beïnvloeden om mee te komen of opzij te gaan. Verwarring, het gevoel van agressie of iets te missen zijn persoonlijke ervaringen waarbij iedere toeschouwer zijn eigen beleving heeft. De grote van de ruimte en het grote aantal performers en toeschouwers maken het daarbij onmogelijk om die persoonlijke, individuele ervaringen te controleren en gericht te sturen. De massa en het deel uit maken van de massa zijn in die zin basisingrediënten van de ‘Batucada’-ervaring in Brussel.

Wat heeft ‘Batucada’ als happening of performance dan concreet te betekenen?

Terwijl in de programmabrochure bij de voorstelling op het Kunstenfestivaldesarts verwezen wordt naar Belgische schilders Pieter Breughel de Oude en Hieronymus Bosch, vielen bij mij de puzzelstukken pas recent echt samen in de Ensorzaal van het Fin de Siècle museum in Brussel.

image

Zeker wanneer je opmerkt hoe het Getty Center in Los Angeles York hun lopende Ensor-tentoonstelling, The Scandalous Art of James Ensor, June 10 – September 7, 2014 promoot.

Hun beschrijving van Ensor zou net zou goed betrekking kunnen hebben bij ‘Batucada’ van Marcelo Evelin:

“He was irrepressibly inventive, probing the fantastic, bizarre, grotesque, caricatural, and satirical in a subversive, take-no-prisoners kind of way. Ensor took on all manner of social, cultural, and political hierarchies, ideologies,and pieties, not just with withering sarcasm and irony, but also with a kind of joyful ebullience that shares in the topsy-turvy spirit of Carnival.

His art invites us to escape, if only imaginatively, from the status quo.”

Het levert een leuke invalshoek ‘Batucada’ te zien als een update van de ‘Intrede van Christus in Brussel’. Dat werpt een scherp en helder licht op deze optocht zonder leider in een oude, vervallen cinemazaal, zonder dat er expliciet dingen worden geclaimd.

De groep performers uit Latijns-Amerika, Europa, Afrika en Azië vertellen door hun beweging, ritme, hun naakte lichaam, een pot, een stok en interactie met het publiek over hoe mensen in Brussel, Europa en de wereld vandaag onderling met elkaar omgaan.

Batucada' bruskeert bewust, weigert een status quo, verwart tot na het stof is gaan liggen.

Spilliaert - Fin de siècle museum

Spilliaert - Fin de siècle museum